धनगढी चैत्र २० ,। सुदुरपश्चिम प्रदेशको बझाँङ जिल्लामा प्रशिद्ध धार्मिक तथा ऐतिहासिक बान्नीकी चैतली मेलाको सरु भएको छ । यो मेलामा देश बिदेमा बसोबास गर्ने हजारौं दश्रादालु तथा भक्तजनहरुले बान्नीको कांकर र बान्नी मष्टाको पुजा आजा दर्शन गर्ने गर्छन् ।
परापुर्वकालमा महिसासुर दानवले बान्नी मष्टा देवता संग युद्ध गरी मष्टालाई पासोमा पारेको र मष्टालाई दानवको पासोबाट मुक्त गर्नका लागी सुर्मा देवी प्रकट भै महिसाशुरको बध गरेको खुसीयालीमा बान्नीकी चैतली मेला लाग्ने गरेको यहाँका बुढापाका बताउँछन् ।
होली पुणिर्माको दिनबाट सुरु हुने यो मेला चैत्र शुक्ल पुर्णिमा सम्म लाग्ने गर्दछ । मेला सुरु भएपछि प्रत्येक रात मन्दिरमा बाजा बजाउने र मष्टाका करियाहरु चोखो निम्तो भएर ब्रत बस्ने गरेको बान्नी मष्टाका पुजारी निर्पराज जोशीले बताए ।
सुर्मा देवीले भाला प्रहार गरी दानवको बध गरेको प्रतिकका रुपमा चैत्र औंसीका दिन काटेको कांकर ९लिङ्गो० लाई चैत्र शुक्ल त्र्योदशीका दिन तोलेनी भन्ने खेतमा हिडाउने गरिन्छ । झण्डै ३०र३५ मिटरलामो कांकरलाइ मानिसहरुले समाएर ३ सय ५० मिटर जति हिडाउने गरिन्छ । यसरी हिडाएर ल्याएको कांकरलाई बान्नी मष्टाको मन्दिरमा चढाएपछि राक्षसको टाउकोको भकुन्डो बनाएर सुर्माले खेलेको सम्झनामा तल्लो छविस र मल्लो छविसका स्थानीय बासिन्दाहरुबीच भकुन्डो खेल्ने प्रचलन परापुर्व कालदेखि चल्दै आएको छ ।
यसरी काकंर हिडाएको र भकुन्डो खेलेको हेर्नका लागि सुदुरपश्चिमका विभिन्न जिल्लाबाट हजारौं मानिसहरु छविसपाथिभेरा गाउँपालिकाको बान्नी चौरमा पुग्ने गर्दछन् । राक्षसलाई मारी सकेपछि सुर्मा देवीले पेटको छाला निकालेर दमाहा बनाएको र हातका औलाको नगरा ९गजा० बनाइ विजय उत्सव मनाएको किवंदन्ती रहेको छ ।
बान्नीको चैतली मेलामा तीन वटा काँकर ९लिङ्गो० बान्नी मष्टाको मन्दिरमा चढाउने प्रचलन रहेको छ । तीन वटा काँकर मध्ये एउटा धामी गाउँबाट अर्को मतै मुम्लाबाट र अर्को बान्नीकोटबाट निकालिन्छ । आइतबार बासी चैतली भन्दै मिठो परिकार बनाएर खाने, ईष्टमित्रहरुलाई निमन्त्रण गरी रमाईलो गर्ने प्रचलन रहेको छ ।
केहि वर्ष पहिला धामिले लगाउने झकुलो९सेतो कपडा० पानी भिजेको र ओभानु नभएका कारण मेलालाई एक दिन पछि सारेको किम्बदन्ती रहेको स्थानीय सुरेश बहादुर रोकायाले बताए ।
मेलाको अवसरमा १ लाख ६ सय २० रुपैयाँ धनराशिको क्रिकेट प्रतियोगिता, १ लाख ३३ हजार ६ सय २० रुपैयाँ धनराशिको नगर तथा पालिका स्तरीय पुरुषतर्फ भलिबल प्रतियोगिताको आयोजना गरेको बान्नी चैतली मेला ब्यावस्थापन समितिका सचिव सुरेश रोकायाले बताए । यस्तै मेलाको अवसरमा नै डेउडा प्रतियोतिता समेत रहेको उनले जानकारी दिए ।
